Je hoeft niet wakker te blijven

We zeggen vaak dat we "wakker" moeten zijn.

Bewust.

Aanwezig.

In het moment.

Alsof er ergens een ideale versie van onszelf bestaat die de hele dag rustig, helder en volledig aanwezig door het leven beweegt. Een soort spiritueel olympisch kampioen. Maar eerlijk gezegd...

ken jij zo iemand?

Ik niet.

En misschien is dat ook helemaal niet de bedoeling.

We worden allemaal weer wakker

Je kent het misschien. Je begint je dag rustig, je drinkt je koffie, je voelt je goed, je bent aanwezig.

En dan gebeurt er iets, een mail, een opmerking, een herinnering, een gedachte. En voor je het weet zit je midden in een verhaal.

Waarom zei ze dat eigenlijk?

Straks gaat het mis.

Ik had dat anders moeten doen.

Wat als...

En ineens ben je ergens waar je helemaal niet van plan was te zijn. Niet in het hier en nu, maar in je hoofd.

We noemen dat soms piekeren. Of stress of een "trigger". Maar misschien kun je het ook gewoon zien als:

even in slaap gevallen.

Niet letterlijk, maar in het verhaal dat je gedachten op dat moment vertellen.

Gedachten zijn ongelooflijk overtuigend

Dat is misschien wel het bijzondere aan onze menselijke geest. Een gedachte kan zo echt voelen dat we vergeten dat het een gedachte is. Je denkt: "Ze vindt me vast niet goed genoeg."

En plotseling voelt het alsof ze je niet goed genoeg vindt. Je denkt: "Dit gaat nooit lukken."

En je lichaam reageert alsof je al weet dat het mislukt.

Je denkt:

"Ik moet dit eerst oplossen voordat ik rustig kan worden."

En daarmee maak je rust afhankelijk van iets wat misschien helemaal niet opgelost hoeft te worden.

Onze gedachten zijn als een bioscoop waarin we niet alleen naar de film kijken.

We vergeten dat we in de bioscoop zitten.

We stappen het scherm op. We worden de hoofdpersoon. We voelen alles wat er gebeurt. Tot er ineens een moment komt waarop je denkt: O ja. Dit is een gedachte.

En dat ene kleine moment verandert alles.

Het wakker worden zit niet in het nooit meer slapen

Waarschijnlijk is dat de vergissing die we maken.

We denken dat bewustzijn betekent dat we voortaan altijd bewust moeten zijn.

Dat we onze patronen moeten herkennen voordat ze beginnen, dat we onze gedachten moeten observeren, dat we onszelf voortdurend moeten corrigeren.

Maar daarmee maken we van wakker zijn opnieuw een prestatie.

En dat lijkt me nu juist niet de bedoeling.

Misschien is bewustzijn veel eenvoudiger, misschien is het gewoon:

opmerken dat je weer weg was.

En dan terugkomen.

Naar je adem. Naar je lichaam. Naar de stoel onder je. Naar het gesprek dat werkelijk plaatsvindt. Naar deze dag. Naar dit moment.

Naar jezelf.

Mogelijk is dat wat met vrijheid bedoeld wordt

Niet dat je nooit meer wordt meegesleept door je gedachten, maar dat je steeds gemakkelijker merkt dat je bent meegesleept.

En dat je terug kunt. Keer op keer. Tien keer per dag. Honderd keer. Duizend keer.

Zonder jezelf daarvoor te veroordelen.

Sterker nog:

elke keer dat je wakker wordt, heb je iets belangrijks ontdekt.

Niet dat je gefaald hebt, maar dat je weer thuis kunt komen.

Dat er iets in jou is dat de gedachte kan waarnemen. Dat er iets in jou is dat kan merken:

Ik ben bang.

Ik ben boos.

Ik ben aan het piekeren.

Ik probeer controle te krijgen.

En als jij dat kunt waarnemen...

ben jij niet alleen die gedachte, angst of emotie.

Er is ruimte.

Tussen jou en het verhaal.

De deur staat open

Ik moest hierbij denken aan een regel uit een bekend gedicht van Rumi:

"The door is round and open."

Een ronde, open deur.

Geen zware deur die je moet openbreken.

Geen poort waar je eerst iets voor moet bereiken.

Geen examen waarvoor je moet slagen.

De deur is er gewoon en hij is open.

En misschien lopen we er de hele dag doorheen.

Soms naar binnen, soms naar buiten. Soms vergeten we hem helemaal.

En dan...

een moment van stilte.

Een ademhaling, een blik uit het raam, een wandeling, een onverwacht inzicht.

En ineens ben je er weer.

Hier.

Een kleine oefening

Misschien kun je het vandaag eens proberen. Niet door de hele dag bewust te proberen zijn, maar door jezelf af en toe één eenvoudige vraag te stellen:

Ben ik hier?

Niet:

Doe ik het goed?

Niet:

Ben ik voldoende ontspannen?

Niet:

Ben ik nu wel bewust genoeg?

Alleen:

Ben ik hier?

En misschien merk je:

O ja.

Mijn lichaam is hier. Deze kamer is hier. Dit moment is hier. En ik ben hier.

Meer hoeft er eigenlijk niet te gebeuren. Je hoeft niet wakker te blijven.

Je hoeft alleen maar steeds opnieuw wakker te worden.

En misschien...

is dat wel een van de meest menselijke vormen van vrijheid die er bestaan.

Blijf nieuwsgierig....

Simone Timmer, psychiater en verwonderaar.